Vai trò hệ trục Não bộ Tuyến yên Buồng trứng

Cuộc sống càng hiện đại, người phụ nữ càng phải đối mặt với nhiều yếu tố như áp lực từ công việc, xã hội, gia đình, và môi trường bên ngoài (khói bụi, hóa chất, ô nhiễm)… gây ảnh hưởng nhiều đếnsức khỏe, sắc đẹp và sinh lý.

Tuy nhiên, bình thường cơ thể vẫn duy trì được hoạt động ổn định nhằm mang lại sức khỏe tốt nhất cho toàn cơ thể, đó chính là nhờ sự điều hòa hoạt động của hệ thần kinh và hệ nội tiết.

Hệ thần kinh, đặc biệt là não bộ, là trung tâm điều khiển, bộ máy chỉ huy tất cả các cơ quan, bộ phận trong cơ thể. Hệ nội tiết với các sản phẩm là các hormone, được tiết vào máu từ các tuyến nội tiết như tuyến yên, tuyến giáp, tuyến tụy, tuyến thượng thận …, lưu hành theo hệ thống tuần hoàn đi đến các cơ quan đích để phát huy tác dụng. Trong một cơ thể thống nhất, hai hệ thống điều hòa này hoạt động phối hợp nhau một cách nhịp nhàng, đặc biệt ở phụ nữ là hệ trục Não bộ - Tuyến yên – Buồng trứng.

I.    Hoạt động hệ trục Não bộ - Tuyến yên - Buồng trứng:

1.    Não bộ:
 Não bộ là cơ quan có cấu tạo tiến hóa cao, đảm bảo những họat động tinh tế nhất, đáp ứng thích hợp với những kích thích từ bên ngoài cũng như bên trong cơ thể. Đặc biệt, vùng dưới đồi là một vùng rất nhỏ thuộc não, đóng vai trò như một cầu nối trung gian giữa 2 hệ thống thần kinh và nội tiết, do có mối liên hệ mật thiết với tuyến yên tạo nên một đơn vị chức năng vùng dưới đồi – tuyến yên, giữ vai trò trung tâm, có tác dụng điều hòa hoạt động các tuyến nội tiết như tuyến giáp, tuyến thượng thận, các tuyến sinh dục.

2.    Tuyến yên:
Tuyến yên liên hệ với vùng dưới đồi bởi cuống tuyến yên. Đây là một tuyến nhỏ, có đường kính l cm và trọng lượng từ 0,5 đến 1g, nhưng lại đóng vai trò chính trong sự kiểm soát chức năng chuyển hóa của toàn cơ thể.

3.    Buồng trứng:
Từ lúc mới sinh ra, buồng trứng đã có nhiều nang trứng, mỗi nang trứng có một trứng chưa trưởng thành. Lúc sinh ra có khoảng 1 triệu trứng ở cả hai buồng trứng, sau đó bị thoái hóa dần, để đến tuổi dậy thì còn  khoảng 300.000 trứng. Trong suốt thời kỳ sinh sản, có khoảng 400 nang trứng phát triển, nhưng mỗi tháng thường chỉ có một trứng rụng tạo nên chu kỳ kinh nguyệt hoặc chuẩn bị cho quá trình thụ thai. Đến tuổi mãn kinh chỉ còn một số nang trứng nguyên thủy ở mỗi buồng trứng.

4.    Hoạt động hệ trục Não bộ - Tuyến yên - Buồng trứng:
Não bộ (vùng dưới đồi): bài tiết hormon hướng sinh dục GnRH (Gonadotropin Releasing Hormon) theo nhịp, cứ 1-2 giờ GnRH được bài tiết một lần, mỗi lần thời gian bài tiết kéo dài từ 5-25 phút.
Tuyến yên: Hormon GnRH kích thích tế bào tuyến yên bài tiết ra nhiều hormone quan trọng tác động lên nhiều cơ quan, bộ phận của cơ thể như tuyến giáp, vỏ thượng thận, tuyến vú, tử cung, buồng trứng, hệ cơ xương … Trong đó, hai hormone quan trọng là FSH và LH có tác dụng trên hoạt động chức năng của buồng trứng.
Trên tuyến sinh dục nữ (buồng trứng):
•    FSH: kích thích một số nang trứng trưởng thành, trở thành nang trứng chín, và sẽ phóng trứng.
•    LH:
+    Phối hợp với FSH làm phát triển nang trứng chín, gây phóng trứng.
+    Kích thích những tế bào hạt và lớp vỏ còn lại phát triển thành hoàng thể
+    Kích thích các tế bào hạt của nang trứng và hoàng thể bài tiết estrogen và progesteron.
Sự hoạt động tốt của hệ trục não bộ-tuyến yên-buồng trứng sẽ giúp duy trì sức khỏe, sắc đẹp và sinh lý nữ.

Hình: Hoạt động hệ trục não bộ – tuyến yên – buồng trứng

II.    Sự suy giảm hoạt động hệ trục và hậu quả:

Theo diễn biến tự nhiên, các phủ tạng dần bị suy thoái, đặc biệt là não bộ-tuyến yên- buồng trứng dẫn đến những rối loạn về nội tiết, khiến phụ nữ sau tuổi 40 gặp nhiều vấn đề về: Sức khỏe, Sắc đẹp & Sinh lý.

A.    Sức khỏe:
1.    Rối loạn kinh nguyệt:
      Kinh đến sớm muộn thất thường, lượng ít, hoặc nhiều có khi rất nhiều hoặc ngưng đột ngột.
2.    Bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm:
o    Bốc hỏa là cảm giác nóng “bừng” ở những vùng khác nhau trên cơ thể, thường đi kèm nhịp tim nhanh, da đỏ và toát mồ hôi.
o    Đổ mồ hôi đêm : rất thường kèm theo bốc hỏa, người phụ nữ có thể bị đánh thức do đổ mồ hôi nhiều hoặc do nóng không kiểm soát nổi.

3.    Rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi, khó tập trung:
o    Người bệnh thường khó đi vào giấc ngủ hoặc dễ tỉnh giấc trong đêm.
o    Người bệnh luôn cảm thấy mệt mỏi, đôi khi đến mức rất nặng nề, nhưng lại không cải thiện khi nằm nghỉ.
o    Trí nhớ tạm thời thường bị ảnh hưởng, người bệnh có thể nhớ những chuyện cũ, nhưng lại không thể nhớ những chuyện hay thông tin vừa mới xảy ra.

4.    Lo âu, trầm cảm, thay đổi tính tình:
o     Bao gồm những cảm xúc tiêu cực như căng thẳng thần kinh, lo lắng, sợ hãi và thường kèm theo hồi hộp, đau ngực, khó thở.
Mất cân bằng nội tiết chính là nguyên nhân của tình trạng này.
o    Người bệnh dễ bị trầm cảm, thường không quan tâm đến những hoạt động thường ngày, rối loạn về giấc ngủ và ăn uống, thích sống cô lập.
o    Có những thay đổi tính cách khó hiểu, thường xảy ra một cách đột ngột,
Bình thường vốn rất hòa nhã, khoan dung, đại lượng. Bỗng trở nên nóng tính, nổi cáu bất thường; hoặc suy nghĩ hẹp hòi, hay đa nghi, đố kỵ, lãnh cảm.

5.   Giảm trí nhớ:
o    Hay quên tên người bạn mới quen, quên nơi để chìa khóa xe,... Đây thật sự không phải là vấn đề nghiêm trọng nhưng chứng tỏ lượng nội tiết trong cơ thể giảm sút và những căng thẳng thần kinh (stress) do tuổi cao.

6.    Đau nhức xương, loãng xương:
Đây là triệu chứng khá phổ biến do sự sụt giảm nồng độ estrogen.

7.    Đau đầu, căng ngực:
o    Đau đầu có khi xảy ra rất dữ dội, cơn đau kéo dài 4 – 72 giờ. Thỉnh thoảng đi kèm buồn nôn, chóng mặt, nhìn mờ.
o    Căng ngực là triệu chứng khá thường gặp.

8.    Rối loạn lipid máu, bệnh tim mạch:
o    Dễ bị rối loạn lipid máu dẫn đến việc hình thành các mãng xơ vữa – là nguồn gốc của nhiều bệnh lý tim mạch như cao huyết áp, bệnh mạch vành, bệnh mạch máu não,...

B.    Sắc đẹp:

1.   Da khô, nhăn:
o   Da khô, nhăn nheo, sạm, giảm độ sáng, mất độ mịn màng

2.  Tóc mỏng, rụng:
o    Độ dày của tóc trở nên giảm, tóc dễ rụng.

3. Tăng cân, béo phì:
o   Thường gặp tăng mỡ vùng bụng, do sự sụt giảm nội tiết tố và giảm chuyển hóa khi lớn tuổi.

C.    Sinh lý nữ:

1. Khô âm đạo:
o   Niêm mạc âm đạo kém mềm mại, giảm tiết dịch, thỉnh thoảng có cảm giác ngứa, rát.

2. Giảm ham muốn, khó đạt khoái cảm:
o   Ít hoặc không nghĩ đến sex, thậm chí có cảm giác sợ quan hệ vợ chồng.
Cảm giác cực khoái thường xuyên chậm diễn ra hay không có.

3. Giảm hay mất khả năng có con:
o  Khi suy giảm hoạt động, các tín hiệu truyền từ não bộ đến tuyến yên & buồng trứng giảm hiệu quả. Hơn nữa, buồng trứng cũng đáp ứng kém với các kích thích dẫn đến rối loạn rụng trứng.

IV.    NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ:

1.    Phương pháp nội tiết tố (hormon) thay thế:
Sử dụng trực tiếp hóa chất tổng hợp estrogen (có thể kèm progesterone) dưới dạng viên uống, viên đặt âm đạo hay miếng dán để bồi phụ sự thiếu hụt nội tiết.
Phương pháp này có thể giúp cải thiện một số triệu chứng, tuy nhiên cần sử dụng rất thận trọng, và hiện ít được dùng do ghi nhận nhiều tác dụng phụ như tăng nguy cơ ung thư vú, ung thư nội mạc tử cung, bệnh tim mạch,…

2.    Dùng thảo dược:
Đây là phương pháp ngày càng được thế giới ưa chuộng, ngay cả những quốc gia có nền y học tiên tiến vì tính hiệu quả và an toàn.
Các thảo dược giúp hỗ trợ điều trị được chia làm 2 nhóm:
o    Nhóm Phytoestrogenic: có tác dụng nhờ trong thành phần có chứa phytoestrogen – một chất có công thức hóa học tương tự estrogen.
o    Nhóm Non-estrogenic (Lepidium meyenii) : cung cấp dưỡng chất, duy trì hoạt động của hệ trục não bộ - tuyến yên - buồng trứng giúp tăng cường sức khỏe, gìn giữ sắc đẹp và cải thiện chức năng sinh lý.
 

Vài điều về sức khỏe phụ nữ mãn kinh

Phụ nữ mãn kinh thường trải qua sự rối loạn vận mạch, các cơn bốc nóng mặt, vã mồ hôi ban đêm, hồi hộp, khó chịu. Nguyên nhân là cơ thể đang tập quen dần với tình trạng thiếu hụt oestrogen - hoóc môn sinh dục nữ.

Giai đoạn mãn kinh thường kéo dài 3-5 năm, từ lúc sắp hết kinh nguyệt cho đến những năm đầu sau khi ngừng hẳn. Phụ nữ đến tuổi mãn kinh sớm thường là những người hút thuốc lá, uống rượu, chiếu tia xạ trị bệnh, bị rối loạn tự miễn, cắt tử cung nhưng còn chừa 2 buồng trứng…

Những thay đổi trong thời kỳ mãn kinh:

- Tâm sinh lý thay đổi: dễ gắt gỏng, suy nhược thần kinh, mất ngủ, mất hứng thú trong quan hệ vợ chồng.

- Rối loạn vận mạch: thỉnh thoảng có cơn bốc hỏa, vã mồ hôi ban đêm, hồi hộp khó chịu. Các triệu chứng này kéo dài độ vài năm rồi tự hết, do cơ thể đã quen dần với tình trạng thiếu hụt oestrogen. Tuy nhiên, cũng có người thấy những triệu chứng này nặng hơn sau mãn kinh.

- Chứng khô âm đạo teo gây đau khi giao hợp. Nhiễm trùng tiết niệu và són tiểu do niêm mạc đường tiết niệu cũng bị khô teo. Một số người đi tiểu nhiều lần, tiểu khó vì niệu đạo bị xơ cứng.

- Các tai biến do bệnh tim mạch như nhồi máu cơ tim, suy động mạch vành.

- Rối loạn kinh nguyệt: thường xảy ra vào giai đoạn gần mãn kinh với chu kỳ kinh nguyệt không đều. Lượng kinh thường nhiều ở giai đoạn gần mãn kinh rồi ít dần khi chức năng buồng trứng suy giảm và cuối cùng là mất hẳn.

Hậu quả lâu dài của hiện tượng mãn kinh thường xảy ra từ từ cho đến khi xảy ra các tai biến sau:

- Xương mất dần canxi và chất khoáng. Tuy nhiên, phụ nữ mãn kinh ít có cảm giác về loãng xương cho đến khi bị gãy xương không do chấn thương.

Để đạt được một cuộc sống chất lượng sau mãn kinh, người phụ nữ cần:

- Vận động chân tay và trí não thường xuyên.

- Thực hiện lối sống lành mạch, tinh thần thanh thản, vui tươi.

- Tránh những thức ăn không có lợi cho sức khỏe, nhất là các loại mỡ động vật, tránh ăn mặn quá hoặc ngọt quá. Nên ăn nhiều rau, quả tươi và các thức ăn chứa nhiều phytoestrogen như đậu hũ, sữa đậu nành, thức ăn chứa canxi như tôm, cua, cá, sữa không béo...

Một số vấn đề ảnh hưởng tới sức khỏe chị em

Phụ nữ luôn ý thức được rằng các vấn đề sức khỏe có thể ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống của họ. Vậy, những vấn đề nào có ảnh hưởng nhiều nhất đến sức khỏe người phụ nữ?

Chính bởi những ám ảnh này mà rất nhiều chị em luôn đặc biệt chú ý tới chế độ ăn uống cũng như rèn luyện thể dục thể thao để làm cho cơ thể khỏe mạnh.

Nhưng để mọi hoạt động đó thực sự phát huy hiệu quả, chị em cần nắm được các vấn đề sức khỏe phổ biến nhất thường gặp ở nữ giới là gì. Dưới đây là các vấn đề sức khỏe phổ biến nhất mà chị em phụ nữ thường gặp:

Thời kỳ mãn kinh

Mãn kinh được coi là giai đoạn thứ cuối cùng của sự phát triển về sinh lí của người phụ nữ, đúng hơn là đánh dấu sự kết thúc thời kỳ sinh sản của họ.

Phụ nữ rất hay nhạy cảm về những vấn đề sức khỏe liên quan đến thời kỳ mãn kinh. Nhiều chị em lo lắng vì nó liên quan nhiều đến các vấn đề lão hóa, làm mất đi vẻ đẹp vốn có của người phụ nữ.

Trong thời kỳ mãn kinh, buồng trứng sản xuất hormone estrogen ít hơn. Có thể nói, đây chính là nguyên nhân gây ra nhiều sự thay đổi trong cơ thể phụ nữ. Con số thống kê cho thấy, cứ 5 phụ nữ thì có một người bị xáo trộn tâm, sinh lý không thể chịu đựng nổi, 80% còn lại trong trạng thái thay đổi ít nhiều.

Tùy vào cơ địa của mỗi người mà thời kì mãn kinh có thể xảy ra sớm hay muộn. Tuy nhiên, hầu hết chị em khi bước vào thời kì này đều trải qua các dấu hiệu như bốc hỏa (chị em tự nhiên thấy có một luồng nóng bất thình lình chạy trong cơ thể và mặt khiến da đỏ bừng, người toát mồ hôi). Sau khi mãn kinh, lượng oestrogen trong cơ thể phụ nữ giảm xuống, tử cung dần hẹp lại, nội mạc tử cung nhỏ và mỏng đi. Ngoài ra, cổ tử cung cũng có thể nhỏ đi, chất tiết giảm. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến chị em gặp khó khăn trong "sinh hoạt vợ chồng".

Để giảm thiểu những triệu chứng này, chị em nên hạn chế tối đa các gia vị cay nóng để giảm cơn bốc hoả, bổ sung vitamin E hằng ngày, kết hợp với tập thể dục thể thao như đi bộ, bơi lội, tập aerobic... giúp tinh thần chị em sảng khoái hơn.

Mang thai

Mang thai là khoảng thời gian tuyệt vời của người phụ nữ vì khi đó họ có trách nhiệm nuôi dưỡng, bảo vệ đứa con trong bụng mình. Tuy nhiên, trong khoảng thời gian này, cơ thể người phụ nữ gặp rất nhiều biến đổi. Sự biến đổi nội tiết và trọng lượng cơ thể kéo theo sự thay đổi về tâm trạng và thể chất.

Để cải thiện những tình trạng khó chịu trên, phụ nữ mang thai nên: nghỉ ngơi, nên ngủ sớm và ngủ đủ giấc, tránh tình trạng mất ngủ, thực hiện chế độ ăn uống dinh dưỡng cân đối và sinh hoạt thật hợp lý, không nên làm việc quá sức, nên cân bằng thời gian hoạt động và nghỉ ngơi khi cần thiết, nên luyện tập đều đặn với hình thức luyện tập phù hợp…


Hiếm muộn

Không có gì có thể khiến người phụ nữ suy sụp hơn khi họ phát hiện ra rằng mình không thể sinh con hoặc gặp khó khăn trong thụ thai.

Các nguyên nhân chính gây hiếm muộn và vô sinh ở nữ giới thường bao gồm:

- Mất cân bằng nội tiết tố trong cơ thể
- Bất thường trong các cơ quan sinh sản

- Lối sống không lành mạnh như: uống rượu, hút thuốc lá, các thực phẩm có hại...
- Mắc một số bệnh ở cơ quan sinh sản như nhiễm trùng tiểu khung, lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung, nhiễm trùng buồng trứng, xơ hóa tử cung, xơ hóa buồng trứng... Nếu không được điều trị kịp thời hoàn toàn có thể dẫn đến nguy cơ vô sinh.

Nếu bạn nghi ngờ mình có thể vô sinh, hãy trao đổi sớm với bác sĩ vì biết bệnh và chữa bệnh sớm sẽ khiến tình trạng bệnh tật dễ dàng khắc phục.

Tăng cân - béo phì

Phụ nữ rất sợ tình trạng béo phì.

Béo phì là trạng thái thừa cân do tăng khối lượng mỡ. Nếu mỡ thừa phân phối đều toàn thân, đó là trường hợp béo phì toàn thân. Nếu mỡ thừa tập trung chủ yếu ở bụng, mông đùi, đó là béo phì hướng tâm. Tình trạng béo phì này rất nguy hiểm vì dễ dẫn đến rối loạn lipid máu.

Béo phì hoàn toàn không tốt cho sức khỏe của bất kì ai, đặc biệt là chị em phụ nữ. Ngoài ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, chị em bị béo phì còn phải đối mặt với nguy cơ mắc các bệnh như: bệnh tim, bệnh huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường, đột quỵ...

Để có vùng da cổ và ngực đẹp

Bắt đầu bước sang tuổi 30 - tiền mãn kinh, làn da của chị em phụ nữ đã bắt đầu xuất hiện sự lão hoá. Tiến trình lão hóa sẽ giảm đi sự sản xuất collagen bên dưới da khiến cho các đường rãnh, nếp nhăn trên dần dần xuất hiện, nhất là làn da vùng cổ và ngực.

Những nốt ruồi, tàn nhang sẽ xuất hiện, làn da khô và thô sần, từ đó tạo ra những vết nhăn li ti thành các vòng ngấn trên cổ nếu bạn không chăm sóc da này mỗi ngày. Ngoài ra, đối với những phụ nữ đứng tuổi, vùng da cổ sẽ càng chảy xệ, xuất hiện nhiều nếp nhăn hơn; vùng da ngực sẽ tối màu và thô ráp hơn do sự thiếu hụt collagen. Nếu không muốn mất đi vẻ quyến rũ của mình, bạn hãy tham khảo một số gợi ý dưới đây để giúp chúng không bị lão hóa:

Sử dụng kem chống nắng và ăn uống hợp lý

Bạn có thể sử dụng kem chống nắng chứa Avobenzone, Helioplex hoặc Mexoryl. Uống từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày và hoàn thiện chế độ dinh dưỡng với các loại rau quả cần thiết, điều này sẽ giúp da không bị thiếu nước.

Một số động tác tốt cho cổ

Ngồi thẳng và nhìn thẳng ra phía trước. Bắt đầu xoay cổ theo vòng tròn kim đồng hồ, làm thao tác này trong 5 lần. Sau đó xoay cổ theo ngược chiều kim đồng hồ. Bên cạnh đó, bạn có thể ngồi thẳng, giữ cho cằm thẳng, lắc đầu sang bên trái và bên phải liên tục, mỗi bên khoảng 5 lần. Hoặc bạn có thể giữ thẳng đầu, rồi nghiêng đầu về phía vai, làm hết khả năng của bạn và lưu ý vai vẫn phải giữ nguyên như tư thế ban đầu. Sau đó tiến hành đổi bên. Bạn nên thực hiện các bài tập này ít nhất một lần mỗi ngày.

Sử dụng kem dưỡng kết hợp tẩy tế bào chết

Bạn cần thoa kem dưỡng da chuyên biệt cho vùng cổ và ngực như: kem làm săn chắc vùng cổ – ngực, kem xoá nếp nhăn cho vùng cổ và serum chống lão hóa chứa vitamin A, E. Thoa mỗi tối, giữ làn da tươi trẻ, mịn màng, chống lão hóa. Kết hợp tẩy tế bào chết cách mỗi tuần một lần. Với cách này, làn da sẽ trắng sáng, giúp thẩm thấu nhanh các dưỡng chất.

Nên massage thường xuyên

Bạn hãy dùng những loại dầu massage tự nhiên là cách tốt nhất để cải thiện sự lưu thông máu trong vùng cơ thể và duy trì một vùng da cổ khỏe mạnh, đẹp. Massage sẽ làm thoải mái các cơ và làm cho da vùng cơ thể này dễ chịu hơn. Nếu massage da cổ và ngực, bạn nên sử dụng những cử động của bàn tay để nâng cao sự co dãn của làn da, giảm sự căng thẳng của cơ.

Bắt đầu một ngày mới với một vài bài tập của cổ để chăm sóc cho cơ vùng cổ, giữ cho chúng luôn khỏe mạnh và ngăn ngừa sự nhăn, trùng của làn da. Đồng thời, bạn nên chú ý tới những cử động thích hợp khi ngồi và làm việc cũng rất quan trọng, bạn sẽ không gặp sự mệt mỏi ở vùng cơ thể này.

Chăm sóc bằng phương pháp laser

Nếu bạn muốn làn da cổ và ngực nhanh chóng thoát khỏi tình trạng lão hoá thì có thể điều trị với các phương pháp làm đẹp bằng laser tiên tiến hiện nay. Trẻ hoá da bằng laser là một trong những phương pháp thẩm mỹ hiện đại, hoàn toàn phù hợp cho ai mong muốn có được một quá trình điều trị giúp trẻ hoá và giữ độ ẩm cho da một cách an toàn, nhanh chóng.

Không những thế, sau khi điều trị bằng phương pháp laser, bạn không cần sự chăm sóc đặc biệt nào mà vẫn có thể thoải mái tiếp tục công việc hàng ngày, không cần đến thời gian nghỉ dưỡng, ngoại trừ bạn được yêu cầu phải tránh ánh nắng mặt trời và ngưng sử dụng một vài sản phẩm chăm sóc da thông thường.

Phụ nữ và chứng rối loạn tiền mãn kinh

Gần như tất cả các phụ nữ khi bước vào độ tuổi 40 trở lên bắt đầu có các chứng rối loạn tiền mãn kinh, nhiều khi các chứng rối loạn khiến cho họ cảm thấy vô cùng mệt mỏi, khó chịu, cáu gắt … ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và giao tiếp với những người xung quanh.

Biểu hiện chứng rối loạn tiền mãn kinh

• Rối loạn kinh nguyệt là biểu hiện chủ yếu nhất trong thời kỳ Tiền mãn kinh: vòng kinh có thể dài, ngắn hoặc ra huyết bất thường:
  - Cách xử trí: chỉ khi nào huyết ra quá nhiều gây ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh hoạt mới cần đến sự giúp đỡ của nhân viên y tế để cầm máu, nếu không thì cứ để tự nhiên, giữ gìn vệ sinh thật tốt sẽ đến lúc kinh ngừng hẳn.
  - Lưu ý: kinh phải mất hẳn trên 12 tháng mới chắc chắn là mãn kinh thật sự. Nếu chỉ mất kinh vài ba tháng bạn nên chú ý đến việc có thai ngoài ý muốn.
• Tâm sinh lý biến đổi đa dạng. Nhiều phụ nữ dễ rơi vào hiện tượng trầm cảm, thường không bằng lòng với môi trường xung quanh. Một khảo sát cho thấy, có đến 46% phụ nữ bị mất ngủ, mệt nhọc trong thời kì mãn kinh.
• Ngoài ra, mãn kinh có thể làm giảm ham muốn tình dục do khô âm đạo, mụn trứng cá, tóc rụng, mệt mỏi kinh niên…
• Cơn bốc hỏa: thỉnh thoảng xảy ra do rối loạn vận mạch làm nóng bừng ở ngực, lưng, cổ, đổ mồ hôi, nhiều nhất về đêm gây cảm giác khó chịu, mất ngủ.

Khắc phục trình trạng rối loạn sau mãn kinh

• Hãy tự tạo một chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi, thư giãn thích hợp để giữ tinh thần thư thái, bình ổn.
• Cần ăn nhiều rau quả, đặc biệt là các sản phẩm từ đậu nành hoặc cỏ đinh lăng (chứa nhiều chất Estrogen tự nhiên)
• Chế độ dinh dưỡng: cần xây dựng một chế độ dinh dưỡng “hoàn hảo” ngay từ khi ở thời kỳ Tiền mãn kinh.
• Thường xuyên tập thể dục, thể thao để duy trì sự dẻo dai của hệ xương cơ và giúp lưu máu tuần hoàn đều khắp cơ thể.
• Các chuyên gia khuyên rằng, phụ nữ ở độ tuổi mãn kinh cần đặc biệt quan tâm đến chế độ dinh dưỡng và đừng quên bổ sung các loại thực phẩm như rau xanh, ngũ cốc, trái cây, canxi, protein và hạn chế các loại chất béo, thuốc lá, đồ uống có cồn.
• Bổ sung thêm hàm lượng vitamin D, vì vitamin D có chữa chất  “xúc tác” giúp cho quá trình hấp thụ và chuyển hóa canxi dễ dàng hơn.
• Khám phụ khoa định kỳ 6 tháng 1 lần để phát hiện và xử lý sớm các bệnh phụ khoa.
• Sử dụng thuốc:
  - Dùng bổ sung thuốc có Canxi và Vitamin D để hạn chế rối loạn loãng xương.
  - Cần dùng Vitamin E mỗi ngày.

Hãy chuẩn bị tốt những kiến thức cần thiết để không ngỡ ngàng khi ở giai đoạn này.

Cơn bốc hỏa và biện pháp dập tắt

Một con số thống kê cho thấy, có đến 75% số phụ nữ ở tuổi mãn kinh bị cơn nóng bừng (bốc hỏa). Trong đó nhiều người bị kéo dài trên 5 năm sau khi tắt kinh, một số người chỉ có dấu hiệu nhẹ và không thường xuyên, số khác lại có những biểu hiện rất nặng và nhiều lần mỗi ngày.

Hiện nay, các biểu hiện của thời kỳ mãn kinh (menopause) của phụ nữ được biết đến nhiều hơn do kết quả nghiên cứu về các tác hại của thuốc nội tiết tố estrogen và progesteron thường dùng điều trị cơn bừng bốc hỏa ở phụ nữ sau mãn kinh. Từ kết quả nghiên cứu cho thấy hai chất nội tiết tố nữ estrogen và progesteron dùng để điều trị cơn bốc hỏa rất hiệu nghiệm nhưng có thể gây tác hại cho sức khỏe, nên việc tìm những phương pháp khác để điều trị là một nhu cầu cấp thiết. Trong những triệu chứng của thời kỳ mãn kinh, cơn nóng bừng là một triệu chứng khó chịu nhất ảnh hưởng bất thường đến cảm giác và sức khỏe của phụ nữ.

Lý do nào đã gây ra triệu chứng cơn bừng bốc hỏa, hiện chưa có câu trả lời chính xác. Người ta chỉ cho rằng cơn bừng bốc hỏa là do những thay đổi của nồng độ nội tiết tố nữ trong máu giảm, xảy ra vào thời kỳ mãn kinh.

Biện pháp "dập tắt" cơn bốc hỏa?

Thực hiện một chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng hợp lý có thể làm giảm nhẹ triệu chứng của cơn bốc hỏa. Để điều trị cơn bốc hỏa, có thể áp dụng một hay nhiều phương pháp sau đây:

Sử dụng thuốc để điều trị: có thể dùng một vài thứ thuốc điều trị như sau: Sâm Angela - tăng cường sức khỏe, cải thiện các triệu chứng tiền mãn kinh – mãn kinh: bốc hỏa, cáu gắt, lo âu, mất ngủ, đau nhức xương khớp…

Giữ mát cho cơ thể: Nếu tăng nhiệt độ của cơ thể, dù ít cũng có thể gây ra cơn bốc hỏa. Do đó phụ nữ cần giữ mát bằng cách ở trong phòng thoáng, mở cửa sổ hoặc sử dụng máy điều hòa hay quạt điện. Khi cảm thấy cơn nóng bừng sắp xuất hiện, có thể hạ nhiệt bằng cách uống nước lạnh và các cách làm mát cơ thể thông thường.

Không hút thuốc: Nhiều nghiên cứu cho thấy hút thuốc làm tăng cơn bốc hỏa. Ngưng hút thuốc còn làm giảm nguy cơ bị bệnh tim, đột quỵ, ung thư.

Thư giãn: Luyện tập dưỡng sinh, tập rung động thư giãn, ngồi thiền, thực tập phương pháp thở sâu và điều hòa hằng ngày có thể làm giảm cơn bừng bốc hỏa.

Chế độ ăn uống hợp lý: Tránh các thức ăn cay nóng như tiêu, tỏi, ớt, rượu, bia, nước chè, cà phê..., kiêng hẳn những thức ăn nào làm cho cơ thể dễ bị nóng bừng.

Tập thể dục, vận động thường xuyên: Ở tuổi mãn kinh, phụ nữ cần phải tập thể dục hằng ngày và nên tập những cử động làm nóng người và tim đập nhanh hơn, sẽ bớt cơn nóng bừng và ngủ ngon hơn. Có thể tập đi bộ khoảng trên 30 phút mỗi ngày. Tham gia câu lạc bộ dưỡng sinh sẽ giúp phụ nữ luyện tập đều đặn, thường xuyên.

Lãnh cảm và giải pháp hữu hiệu

Lãnh cảm - Người phụ nữ không có khoái cảm và không đạt đến khoái cực khi quan hệ tình dục thường bị cho là "lãnh cảm". Chứng rối loạn khoái cảm ở nữ bao gồm một thực tế rộng hơn với nhiều mức độ khó khăn trong sự khởi động tiến trình đáp ứng sinh lý.

Dấu hiệu

Phụ nữ không có cảm xúc khi cơ thể được vuốt ve, không biểu lộ những đáp ứng khi được kích thích tình dục, thậm chí cơ bắp còn co cứng chứ không phải là thư giãn. Những vuốt ve không tạo cảm giác dễ chịu mà trái lại còn gây ra sự kinh sợ, hoặc có thể chấp nhận được giai đoạn vuốt ve nhưng không đạt được khoái cực.

Không đạt được cực khoái trong quan hệ tình dục khi không được kích thích cũng chưa được xem là rối loạn, vì trong thực tế phụ nữ có nhiều vùng phát sinh khoái cảm và có khoảng 25% phụ nữ có thể đạt được cực khoái nhờ các kích thích. Một số phụ nữ trong tâm trạng căng thẳng, stress, khi không thể có khoái cảm, họ có thể giả bộ để làm vui lòng bạn tình.

Chỉ có thể kết luận một người bị chứng rối loạn khoái cảm khi mối quan hệ giữa đôi bạn tình vẫn tốt, có tình cảm và sự tin cậy với nhau và vẫn biết thực hành đầy đủ các kích thích nhau nhưng không đem lại kết quả. Khi đôi bạn tình không thể tạo được mối quan hệ tốt thì cần có sự giúp đỡ của chuyên viên về hôn nhân và gia đình.

Sinh hoạt tình dục cũng ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt. Chuyện chăn gối mặn nồng giúp cơ thể phụ nữ duy trì trạng thái cân bằng trong sản xuất hocmon giới tính.

Bác sĩ chuyên khoa khuyên không nên sinh hoạt tình dục trong những ngày phụ nữ đang kinh nguyệt vì nguy cơ viêm nhiễm trong thời gian này là rất cao. Âm đạo lúc có máu là môi trường tốt nhất cho vi trùng phát triển. Lúc này, cổ tử cung hé mở nên vi trùng ở âm đạo dễ xâm nhập vào sâu hơn. Hơn nữa, niêm mạc tử cung cũng đang ở thời kỳ bong tróc nên rất dễ bị viêm.

Ngoài ra, nó còn có tác dụng gia tăng việc cung cấp máu cho cơ bắp vùng xương chậu và bộ phận thầm kín, tăng ham muốn khi sinh hoạt vợ chồng.

Tại sao lại như vậy?

Tại sao phụ nữ lại không thể có khoái cảm tình dục trong điều kiện bình thường? Phần lớn nguyên nhân có liên quan đến các xung đột nội tâm, trong trường hợp này cần liệu pháp tâm lý; nếu đồng thời rối loạn về ham muốn thì cần nghĩ đến nguyên nhân hormon prolactin tiết ra quá nhiều trong máu, tuy hiếm gặp.

Ngoài ra, các nội tiết kém hoạt động bẩm sinh, rối loạn bản sắc giới... cũng gây ra sự "lạnh băng đích thực" ở nữ.

Giải pháp hiện thời

Muốn hoà hợp tình dục cần nhiều điều kiện: Có sự chuẩn bị, dành nhiều thời gian cho khúc dạo đầu, quan hệ tình dục trong bối cảnh an toàn, có vai trò chia sẻ cho cả hai người...

Chức năng tình dục cũng sẽ bị ảnh hưởng khi xảy ra những sự cố trong đời sống: Phụ nữ trong thời gian sinh nở, gia đình có chuyện buồn hoặc một vài xáo trộn khác... và nhất là những xung đột nho nhỏ tích luỹ dần do không được giải quyết.

Nếu như sự hoà hợp tình dục một lúc nào đó không suôn sẻ thì hãy sớm tìm ra nguyên nhân. Nhiều chuyên gia về hôn nhân đã nhắc nhở rằng; để duy trì đời sống tình dục vợ chồng thì hai người cần không ngừng khám phá về nhau, và việc đó cần làm suốt đời vì tâm lý và sinh lý tình dục cũng biến đổi theo năm tháng.

Khô âm đạo ở tuổi tiền mãn kinh

Khô âm đạo là hiện tượng đau khi giao hợp, trí nhớ giảm… đó là những biểu hiện lâm sàng của giai đoạn mãn kinh.

Hiện tượng Mãn kinh thường xuất hiện ở phụ nữ từ 50 tuổi trở đi tuy nhiên cũng có trường hợp phụ nữ mãn kinh sớm ở 40 tuổi hoặc muộn là ở 55 tuổi. Những biểu hiện của giai đoạn này là: Trầm cảm, mệt mỏi, dễ kích động, hỏa bốc từng cơn, hay ra mồ hôi vào ban đêm, nhức đầu, bồn chồn… Một số các rối lọa nội tiết cũng xuất hiện trong thời kỳ này như viêm bàng quang, són đái hoặc đái không tự chủ.

Những biến chứng của mãn kinh còn thể hiện ở việc thay đổi hệ thống da và lông. Da mỏng hơn, lông mu và lông nách giảm đáng kể… Ngiêm trọng có thể dẫn đến loãng xương, thường thì sau khi mãn kinh 3 năm sẽ xuất hiện tình trạng loãng xương. Nó kéo theo việc làm tăng nồng độ canxi trong huyết thanh làm hấp thụ canxi ở ruột khiến cho rất nhiều phụ nữ phải đối mặt với nguy cơ gãy xương (25% phụ nữ từ 65 tuổi trở lên găp phải tình trạng này).

Nhưng điều khiến các chị em phụ nữ bị ám ảnh nhất chính là việc rối loạn âm hộ, âm đạo và tiết niệu. Do niêm mạc âm đạo bị teo nên dễ gây viêm âm đạo, ngứa ngáy dẫn đến cảm giác khó chịu, bí bách. Đặc biệt là việc khô âm đạo gây đau, dát khi làm chuyện ấy, đây cũng là lý do khiến các chị em giảm ham muốn trong chuyện ấy.

Để có thể khắc phục tình trạng này các bác sĩ đã khuyên chị em phụ nữ năng tập thể dục đều đặn. Sau bữa ăn tối 1 tiếng có thể đi bộ, chú ý việc tập luyện cần kiên trì và liên tục để thu được kết quả như ý muốn. Bên cạnh đó có thể kết hợp tập yoga, đây là một trong những phương pháp hiệu quả giúp chị em thư giãn để có được tinh thần ổn định, khí huyết điều hòa…

Ngoài ra, nên sử dụng các loại thực phẩm có khả năng tăng cường và khôi phục sự cân bằng hormone như: đậu nành, hà thủ ô, thổ phục linh… Đây là những loại thực phẩm có khả năng cân bằng hormone một cách tự nhiên giúp phòng ngừa khô âm hộ, âm đạo.

Các biện pháp ngăn ngừa cơn bốc hỏa ở phụ nữ mãn kinh

Bốc hỏa là một dấu hiệu khó chịu của thời kỳ mãn kinh. Liệu pháp hoóc môn thay thế tuy giúp ngăn ngừa rắc rối này nhưng lại gây tác dụng phụ. Theo Trung tâm Thông tin Sức khỏe Phụ nữ Quốc gia (Mỹ), những thay đổi trong lối sống có thể làm giảm mức độ trầm trọng và tần suất bốc hỏa.

Bốc hỏa - như thế nào?

Những cơn bốc hỏa thường xảy ra từ tuổi 40, khi người phụ nữ bước vào giai đoạn suy giảm sinh lý. Đa số chúng ghé thăm vào ban đêm, khi đang ngủ, bạn thấy có luồng khí nóng từ phần trên cơ thể bốc lên mắt, lan ra toàn thân; kèm theo là thân nhiệt tăng lên như đang sốt, tim đập nhanh và người mệt rũ ra. Mỗi cơn thường kéo dài chừng 5 phút, sau đó là hiện tượng vã mồ hôi khiến có người còn ướt sũng tóc. Sau khi chúng đi qua, bạn thường trằn trọc, khó ngủ lại. Nhiều người bị bốc hỏa hoành hành cả ngày lẫn đêm nên hoảng hốt, lo lắng tưởng mình bị nhiều bệnh lắm, từ bệnh tim đến thần kinh, tâm thần... Cũng chính lúc này, phụ nữ bắt đầu thấy chán chuyện “yêu”.

Tại sao bốc hỏa?


Các nghiên cứu cho thấy bốc hỏa chủ yếu gây ra bởi sự thay đổi hoóc-môn trong thời kỳ mãn kinh, và cũng có thể bị tác động bởi những yếu tố khác như lối sống, dược phẩm… Khi buồng trứng giảm hoạt động, estrogen giảm đi và cán cân nội tiết mất thăng bằng ngay. Mức suy giảm estrogen có tác động trực tiếp vào vùng dưới đồi, một phần của não chịu trách nhiệm kiểm soát việc thèm ăn, chu kì giấc ngủ, hoóc-môn tình dục và thân nhiệt, khiến cho vùng này bị rối loạn và “hiểu nhầm” là cơ thể đang quá nóng.

Sau đây là một số biện pháp đơn giản mà chị em có thể áp dụng:

- Uống một cốc nước lạnh khi bắt đầu cơn bốc hỏa. Tránh dùng đồ uống có cồn hoặc caffein vì chúng làm tăng mức độ khó chịu của cơn bốc hỏa.

- Giảm lượng rượu vang đỏ, chocolate và pho mát nhiều năm tuổi vì những hóa chất trong đó có thể ảnh hưởng tới thân nhiệt, làm khởi phát cơn bốc quả.

- Không hút thuốc vì nó làm trầm trọng thêm cơn bốc hỏa.

- Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát làm từ vải bông. Nên mặc nhiều lớp để có thể tháo bớt khi cơn bốc hỏa xuất hiện.

- Lúc ở nhà, hãy hạ thấp nhiệt độ của máy điều hòa. Khi tới công sở, nhớ mang theo một chiếc quạt xách tay nhỏ.

- Chỉ đắp chăn nhẹ khi ngủ.

Vì sao phụ nữ trung niên dễ mất ngủ ?

Vì mất ngủ, nhiều chị em ở độ tuổi trung niên đi từ tâm trạng bất an đến những hành vi đôi khi không kiểm soát nổi kiểu “chuyện bé xé ra to”, nói lớn, khóc lóc, giận hờn, có người giận chồng, mắng con, khiến ông chồng cảm thấy không khí trong nhà ngột ngạt bèn đi tìm chỗ khác, con xa lánh mẹ.

Giấc ngủ là thuốc tiên

Ngủ là trạng thái ức chế từ vỏ não lan xuống tất cả vùng dưới vỏ, bảo vệ não và giúp cơ thể hồi phục sau một ngày làm việc. Đồng hồ sinh học của chúng ta đã chỉ rõ, trạng thái ngủ từ 0 giờ đến 5 giờ sáng là lúc cơ thể nghỉ ngơi thực sự và ra tiết nhiều hoóc môn để cân bằng sức khỏe, nâng cao sức đề kháng.

Theo Matthew Walker, nhà tâm lý và thần kinh học thuộc Đại học UC Bakerley – Mỹ thì: “Sau một giấc ngủ ngon, các vùng thùy trán (chỉ huy vận động) kết nối mạnh mẽ với các khu vực não vốn có chức năng điều chỉnh hành vi phản ứng với các kích thích, kích hoạt cảm giác hưng phấn và tăng dẫn truyền thần kinh thông qua chất trung gian dopamin. Hiện tượng này sẽ không xảy ra nếu bạn mất ngủ“.

Ông giải thích tình trạng này một cách dễ hiểu: “Mất ngủ giống như miếng cao su đàn hồi đang bị kéo căng, đến một lúc nào đó miếng cao su sẽ bị đứt rời…”.
Như vậy hệ lụy của mất ngủ ảnh hưởng rất trầm trọng đến sức khỏe toàn thân, tâm lý và hành vi của mỗi người.

Vì sao phụ nữ trung niên dễ mất ngủ ?

Phần lớn phụ nữ khi có tuổi đều gặp phải tình trạng “thao thức năm canh”, buồn ngủ sớm nhưng chỉ ngủ được dưới 4 tiếng là thức dậy, lục đục làm việc nhà gây ảnh hưởng đến chồng con. Không chỉ có vậy, ngủ ít nên họ luôn mang tâm trạng thất thường, dễ nổi nóng, hay đổ lỗi cho người thân và có những hành vi phần nào… quá khích.

Để đi vào giấc ngủ, trung ương thần kinh phát động các tuyến nội tiết và não bộ tiết ra các hóa chất có tác dụng phong bế thần kinh đưa não và vùng cấu trúc lưới, vùng dưới đồi rơi vào trạng thái ức chế. Như vậy, để ngủ phải có sự phối hợp của thần kinh và nội tiết. Vì thế, khi bạn có tâm lý bất ổn, não ở trạng thái kích thích sẽ gây mất ngủ.

Ở tuổi trung niên, mất ngủ hầu hết có nguyên nhân do sự thay đổi của nội tiết tố. Với phụ nữ từ tuổi 40 trở đi, trục não bộ – tuyến yên – buồng trứng dần bị suy yếu, dẫn đến tình trạng phối hợp chệch choạc, lạc nhịp giữa các cơ quan này. Cán cân nội tiết bị xô lệch, ảnh hưởng trực tiếp đến thần kinh khiến toàn thân chị em lâm vào cảnh rối loạn. Từ bốc hỏa đến tim mạch, hô hấp, xương khớp, chuyển hóa, tâm lý đều có vấn đề. Và trạng thái “thao thức năm canh” nằm trong những rối loạn đó.

6 bí quyết để chị em có những giấc ngủ sâu?

Nhằm khắc phục tình trạng “thao thức năm canh”, trước hết chị em đừng cho rằng cứ tuổi xế chiều thì mất ngủ, rồi coi đó là lẽ đương nhiên phải chịu đựng. Một khi đã biết được nguyên nhân thì ta hoàn toàn có thể tìm cách điều chỉnh.

Bí quyết 1: Lên giường trước 22 giờ

Hãy cố gắng thu xếp công việc để có thể lên giường ngủ trước 22 giờ. Nếu cần thiết phải giải quyết công việc, bạn hãy ngủ sớm và thức dậy sớm để làm việc.

Bí quyết 2: Tạo một môi trường ngủ tốt

Cẩn thận chọn giường và gối cho phòng ngủ. Các chuyên gia chỉ ra rằng dân văn phòng thường thích đệm lò xo, trong khi đó loại đệm này lại không có lợi cho giấc ngủ giống như một chiếc giường ngủ. Nếu bạn vẫn thích loại đệm này bạn không nên chọn loại quá mềm với sức đàn hồi quá lớn.

Bí quyết 3: Thở chậm trước khi đi ngủ

Trước khi đi ngủ bạn có thể đi bộ, xem truyền hình tiết tấu chậm, nghe nhạc và các hành động nhẹ nhàng khác để cơ thể dần điều chỉnh nhanh chóng rơi vào trạng thái nghỉ ngơi, thư giãn.

Bí quyết 4: Tinh thần thư giãn

Trong thực tế, giấc ngủ được chia thành hai giai đoạn: giấc ngủ sinh lý và tâm lý. Giấc ngủ sinh lý liên quan đến thời gian ngủ ngày, nếu nó đã đạt 3, 5 giờ thì nó đã đủ đáp ứng nhu cầu của cơ thể con người. Còn giấc ngủ tâm lý lại là giấc ngủ tiềm thức. Vì thế trước khi đi ngủ càng giữ được tinh thần thư giãn, thoải mái càng tốt.

Bí quyết 5: Chú ý chế độ ăn uống

Các thực phẩm tự nhiên là một vũ khí ma thuật để điều trị chứng mất ngủ. Hạt sen và các loại thực phẩm tự nhiên khác có tác dụng giống như thuốc an thần, bạn có thể chú ý bổ sung thêm trong thực đơn hàng ngày để đạt được hiệu quả tích cực.

Bí quyết 6: Ngâm chân hoặc tắm nước ấm trước khi đi ngủ

Trước khi đi ngủ ngâm chân bằng nước ấm, cộng thêm massage chân thì vô cùng tốt cho việc thúc đẩy lưu thông máu trong cơ thể, đẩy nhanh quá trình trao đổi chất, đóng góp tích cực cho sự giao thoa của tim và thận, tạo sự thống nhất của âm và dương giúp phá huy vai trò của sự cân bằng.

Và cuối cùng, chúc bạn có một giấc ngủ thật ngon.